اختلالات اضطراب چیست؟ انواع، علائم، علل و روشهای درمان
اختلال اضطراب با نگرانی بیش از حد و غیرقابل کنترل دربارهی موضوعات و رویدادهای متفاوت مشخص میشود. اضطراب، گروهی از موقعیتهای روانی را شامل میشود که میتواند باعث ترس و علائم جسمی در فرد شده و با اختلالاتی در زندگی او همراه باشد. با اینحال، افراد در شرایط متفاوت، سطوح مختلفی از اضطراب را تجربه میکنند. تحت تاثیر عوامل اجتماعی و محیطی متفاوتی، بروز و تداوم اضطراب میتواند رخ دهد که این عوامل شامل تروماهای بوجود آمده در دوران کودکی، انزوای اجتماعی، شرایط استرسزا و مشکلات جسمی یا روانی باشند. در میزان تجربهی اضطراب، جنسیت نیز نقش داشته که طبق تحقیقات صورت گرفته، زنان اغلب دوبرابر مردان در معرض هستند. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان درگیر اضطراب یا اختلالات اضطرابی هستید، این مقاله برای شما مفید خواهد بود. تیم چمه در راستای افزایش آگاهی عمومی، این مطلب را تهیه کرده است.
- ۱۳ دقیقه مطالعه
- بهروزرسانی 5 آبان 1405
این مقاله توسط پزشک مجموعه بازبینی و تایید شده است
اختلال اضطراب چیست؟
میزان شیوع اختلالات اضطرابی در ایران و جهان
تفاوت بین ترس و اضطراب و اختلالات اضطرابی
- ترس به واکنش غیرارادی به یک چیز مشخص و در حال اتفاق است (و نه یک مورد احتمالی). ترس معمولا کوتاه بوده و واکنشی طبیعی و فوری بدن به یک خطر واقعی است. در این حالت افزایش ضربان قلب افزایش، ترشح آدرنالین، تمرکز شدید حواس تجربه میشود و بدن در آمادگی کامل برای واکنش به عامل خطر قرار میگیرد.
- اضطراب، واکنش به یک خطر احتمالی ذهنی است و به دلیل اینکه ما را وادار به آمادگی بیشتر برای موارد احتمالی میکند، مفید است. مثلا اضطراب برای امتحان هفته آینده، در این دسته قرار میگیرد.
- اختلال اضطراب، نوعی اختلال پاتولوژیک است که در این حالت، واکنشهای بدن از حالت طبیعی خارج شده و بیش از حد ایجاد میشوند که میتواند به زندگی فرد آسیب بزند و اختلال ایجاد کند.

انواع اختلالات اضطرابی
| ردیف | نام اختلال | ویژگی اصلی | نشانهها / نکات کلیدی |
|---|---|---|---|
| 1 | اختلال اضطراب فراگیر (GAD) | نگرانی مداوم و بیش از حد درباره مسائل روزمره (روابط، کار، سلامت) | خستگی، تنش عضلانی، بیقراری، مشکل خواب |
| 2 | اختلال پانیک | حملات ناگهانی ترس شدید | سرگیجه، فشار قفسهی سینه، تپش قلب، نگرانی از حملهی بعدی |
| 3 | اختلال اضطراب اجتماعی (هراس اجتماعی) | ترس شدید از طرد یا شرمندگی اجتماعی | انزوا، دشواری در حضور اجتماعی |
| 4 | هراسهای خاص | ترس شدید و غیرمنطقی از یک شیء یا موقعیت خاص | ترس از پرواز، سوزن، حیوانات؛ بدون خطر واقعی |
| 5 | گذر هراسی(آگورافوبیا) | ترس از موقعیتهایی که فرار یا کمک دشوار است | اجتناب از جمعیت، اماکن و حمل و نقل عمومی |
| 6 | اختلال اضطراب جدایی | پریشانی هنگام جدایی از عزیزان | بیشتر در کودکان؛ نگرانی برای ایمنی نزدیکان |
| 7 | لالی انتخابی | سکوت در موقعیتهای خاص(مثلا در مدرسه)، در حالی که در موقعیتهای دیگر (مانند خانه) بطور طبیعی صحبت میکند. | علت اضطراب است و نه اختلال زبانی، که معمولا در کودکان مشاهده میشود. |
| 8 | اختلال اضطرابی ناشی از مصرف مواد/دارو | اضطراب در پی مصرف یا ترک دارو و مواد | با قطع مادهی مسبب برطرف میشود |
| 9 | اختلال اضطراب ناشی از بیماری جسمی دیگر | اضطراب برخاسته از یک بیماری جسمی | مانند اختلالات عصبی یا بیماریهای تیروئیدی |
| 10 | اختلال اضطرابی مشخص دیگر | پریشانی شدید بدون برآورده کردن کامل معیارها | امکان تجربهی حملات هراس و برخی نشانهها |
| 11 | اختلال اضطرابی نامشخص | عدم امکان ارزیابی کامل | شرایط اورژانسی و یا گذرا، خارج از دستههای مشخص |
آیا استرس و اضطراب متفاوت هستند؟
علل پزشکی ایجادکننده اضطراب
- بیماریهای قلبی
- دیابت
- مشکلات تیروئید، مانند پرکاری تیروئید
- اختلالات تنفسی مانند بیماری مزمن انسدادی ریه و آسم (COPD)
- سوءمصرف و یا ترک مواد
- ترک الکل، داروهای ضداضطراب یا سایر داروهایی که میتوانند ایجاد وابستگی کنند.
- درد مزمن یا سندرم رودهی تحریکپذیر
- تومورهای نادری که هورمونهای مرتبط با واکنش جنگ یا گریز، تولید میکنند.
عوامل خطر
- تروما: کودکانی که تجربیات خشونت یا تروما را تجربه کرده و یا شاهد رویدادهای آسیبزا بودهاند، و همچنین بزرگسالانی که رویداد تخریبکنندهای را تجربه میکنند، بیشتر در معرض ابتلا به اختلالات اضطرابی هستند.
- استرس ناشی از بیماری: وجود یک بیماری یا وضعیت خطرناک، باتوجه به نگرانیای که در فرد ایجاد میکند.
- انباشت استرس: موقعیتهای استرسزا در زندگی، حتی اگر کوچک باشند، میتوانند اضطراب بیش از حد را بر انگیزند.
- شخصیت: برخی شخصیتها، بیشتر مستعد اضطراب هستند.
- سایر اختلالات روانی: طبق تحقیقات، همزمانی در برخی بیماریها و یا اختلالات روانی با اضطراب دیده شده؛ برای مثال اختلال افسردگی و اضطراب دارای همبودی هستند.
- داشتن خویشاوندان نسبی با اختلال اضطراب: اختلالات اضطرابی میتوانند در اثر ژنتیک و بصورت ارثی نمایان شوند.
- مواد مخدر یا الکل: سوءمصرف مواد مخدر یا الکل، و یا ترک آنها، میتواند باعث تشدید اضطراب شود.
عوامل اجتماعی-محیطی موثر بر اضطراب
انزوای اجتماعی
- از دست دادن همسر یا شریک زندگی
- مجرد بودن
- بیکار بودن
- زندگی به تنهایی
- داشتن یک بیمار یا ناتوان برای مدت طولانی
- متعلق به یک جامعهی قومی اقلیت بودن
تروما در دوران کودکی
رویدادهای منفی زندگی
- طلاق یا پایان یک رابطهی مهم که میتواند فرد را آسیبپذیر و مضطرب کند.
- تجربهی آزار یا خشونت خانگی که باعث ترس همیشگی و احساس ناامنی در زندگی فرد میشود.
- مواجهه با محیط استرسزای کاری، تحصیلی و یا اجتماعی که باعث ایجاد اضطراب مداوم میشود. این مورد برای زنان و جوامع به حاشیه رانده شده معمولتر است.
- تصادف رانندگی، حملهی فیزیکی، یا رویدادهای آسیبزای دیگر که باعث ایجاد حملات پانیک و رفتارهای اجتنابی شود.
- ناامنی شغلی یا حجم کاری بیش از اندازه که باعث افزایش اضطراب در زندگی افراد میشود.
- فشار مالی و ناامنی اقتصادی. این حالت میتواند به حضور افسردگی یا اضطراب منجر شود.
عوامل اجتماعی-اقتصادی
تاثیرات اضطراب درمان نشده در طولانی مدت
تاثیرات جسمی
تاثیرات روانی
- افسردگی: یکی از شایعترین همبودیهای اضطراب
- سوءمصرف مواد: برخی افراد برای کاهش اضطراب به الکل یا مواد روی میآورند.
- کاهش عزت نفس: احساس بیکفایتی و ارزیابی منفی فرد از خودش
- خودکشی: در موارد شدید و درمان نشده.
تاثیر بر عملکرد شغلی و تحصیلی
تاثیر بر روابط
| حوزه | تاثیرات |
|---|---|
| قلب و عروق | فشارخون بالا، تپش قلب، افزایش خطر حملهی قلبی |
| سیستم ایمنی | ضعف ایمنی، بیماریهای مکرر، التهاب مزمن |
| گوارش | نفخ، اسهال، یبوست، IBS |
| خواب | بیخوابی، خواب بیکیفیت |
| عضلات | تنش عضلانی، سردرد، میگرن |
| روانی | افسردگی، سوءمصرف مواد، کاهش عزتنفس، خودکشی |
| شغلی/تحصیلی | افت عملکرد، کاهش تمرکز و حافظه، از دست دادن شغل |
| روابط | انزوا، سوءتفاهم، فرسودگی در روابط |
| کیفیت زندگی | محدودیت در فعالیتهای روزمره، اجتناب از موقعیتهای اجتماعی |
علائمتان را جدی بگیرید.
با ابزار تحلیل علائم چمه، به جای حدس زدن، علائمتان را وارد کنید و فهرستی از بیماریهای احتمالی را دریافت کنید رایگان و در چند دقیقه
چه زمانی برای اضطرابمان کمک بگیریم؟
- درصورتی که حالتهای اضطراب از کنترل خارج شده و طولانی شود بطوریکه حتی بعد از رفع عوامل استرسزا ادامه داشته باشد.
- تاثیرات منفی در عملکرد روزانه و اختلال در فعالیتهای روزانه مانند عملکرد کاری، روابط اجتماعی و کارهای روتین روزانه.
- علائم جسمی شدید بدون علت مشخص رخ دهند؛ برای مثال سردردهای مکرر، مشکلات معده، فشردگی قفسه سینه و یا خستگی مزمن.
- استفاده از مواد مخدر و یا داروهای سنگین برای مقابله با اضطراب
- اختلال در کیفیت و الگوی خواب. این مشکل میتواند حتی باعث افزایش اضطراب نیز شود.
- تحریکپذیری بیش از اندازه و تمرکز کمتر.
چگونه از اختلالات اضطراب جلوگیری کنیم؟
- زود کمک بگیرید: اضطراب همچون بسیاری از شرایط سلامت روان، در صورت طولانی ماندن علائم، درمان سختتری خواهد داشت.
- فعال بمانید: از تعاملات اجتماعی و فعالیتهایی که باعث ایجاد لذت و کمتر شدن احساس اضطراب و نگرانی میشود بیشتر استقبال کنید.
- از الکل یا مواد مخدر دوری کنید: مصرف الکل و مواد مخدر، اضطراب و نگرانی بیشتری را ایجاد میکنند. و حتی ترک این موارد نیز میتواند به کاهش اضطراب کمک کند.
- مراقبت از خود: ایجاد سبک زندگی سالم و فعال میتواند در کنترل این اختلالات نقش مهمی داشته باشد. ورزش کردن، رژیم غذایی سالم و مغذی، مدیتیشن و ژورنال نویسی از عاداتی هستند که میتوانند در کنترل و پیشگیری از ابتلا به اختلالات اضطرابی بسیار موثر واقع شوند.
چگونه اختلالات اضطرابی را درمان کنیم؟
رواندرمانی
دارودرمانی
هشدار پزشکی
- وجود افکار آسیب به خود یا دیگران
- درد قفسه سینه ناگهانی و شدید
- تغییر وضعیت ذهنی مانند گیجی و بیهوشی
- بروز حملات پانیک و مکرر