بیماریفوق تخصص غدد
سرطان تیروئید چیست؟ علائم، انواع، درمان و طول عمر بیماران
سرطان تیروئید به رشد غیرطبیعی سلول‌ها در غده‌ی تیروئید گفته می‌شود. شنیدن کلمه سرطان، همیشه نگران کننده است، اما بیشتر انواع سرطان تیروئید آهسته رشد کرده و با درمان، بهبود می‌یابند. با این‌حال، این سرطان انواع مختلفی دارد و برخی از آن‌ها تهاجمی‌ترند. در این مقاله به انواع، علائم اولیه، علل، روش‌های تشخیص و درمان و طول عمر بیماران مبتلا به سرطان تیروئید می‌پردازیم. اگر شما یا یکی از اطرافیانتان درگیر سرطان تیروئید هستید، این مقاله برای شما مفید خواهد بود. تیم چمه، در راستای افزایش آگاهی عمومی، این مطلب را تهیه کرده است.
- ۱۱ دقیقه مطالعه
- به‌روزرسانی 3 آبان 1405
این مقاله توسط پزشک مجموعه بازبینی و تایید شده است
سرطان تیروئید چیست؟
سرطان تیروئید زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های غده‌ی تیروئید، به‌صورت غیرطبیعی و کنترل‌نشده رشد می‌کنند. تیروئید غده‌ای پروانه‌ای‌شکل در پایین گردن و درست زیر سیب گلو است که با ترشح هورمون، ضربان قلب، فشار خون، دمای بدن و وزن را تنظیم می‌کند.
این سرطان در مقایسه با بسیاری از سرطان‌های دیگر نسبتا نادر است و بیشتر انواع آن رشد آهسته‌ای دارند و به درمان پاسخ خوبی می‌دهند. سرطان تیروئید در زنان حدود ۳ برابر مردان دیده می‌شود و میانه‌ی سن تشخیص آن ۵۱ سال است.
مهم است بدانید که وجود یک ندول (گره) در تیروئید به معنای سرطان نیست؛ بیشتر ندول‌ها خوش‌خیم هستند و فقط حدود یک مورد از هر ۱۰ ندول، سرطانی است.
انواع سرطان تیروئید
سرطان تیروئید بر اساس نوع سلول‌هایی که سرطان از آن‌ها شروع می‌شود، دسته‌بندی می‌شود. شناخت نوع سرطان اهمیت زیادی دارد، زیرا روش درمان و پیش‌آگهی به آن بستگی دارد. نوع سرطان با بررسی نمونه‌ی بافت زیر میکروسکوپ مشخص می‌شود.
| نوع | میزان شیوع بین انواع سرطان تیروئید | ویژگی |
|---|---|---|
| پاپیلاری | تا 90 درصد | شایع‌ترین نوع است و آهسته رشد می‌کند. حتی اگر به غدد لنفاوی گردن برسد، به درمان پاسخ بسیار خوبی می‌دهد و به‌ندرت کشنده است. |
| فولیکولار | تا 15 درصد | بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال دیده می‌شود. کمتر به غدد لنفاوی گردن می‌رسد، اما احتمال گسترش آن به ریه و استخوان بیشتر است. |
| انکوسیتیک | 3 تا 5 درصد | احتمال گسترش آن بیشتر از دو نوع قبلی و درمان آن دشوارتر است. |
| مدولاری | کمتر از 5 درصد | از سلول‌های C تیروئید شروع می‌شود. حدود یک‌چهارم بیماران سابقه‌ی خانوادگی دارند و گاهی بررسی ژنتیکی لازم می‌شود. |
| آناپلاستیک | حدود 2 درصد | نادر و تهاجمی است، سریع رشد می‌کند و بیشتر در افراد بالای ۶۰ سال دیده می‌شود. درمان آن دشوارترین است. |
انواع پاپیلاری، فولیکولار و انکوسیتیک را سرطان‌های تمایزیافته می‌نامند، چون سلول‌های آن‌ها زیر میکروسکوپ شبیه سلول‌های سالم تیروئید است. انواع بسیار نادر دیگری مانند لنفوم تیروئید نیز وجود دارد.
علت و عوامل خطر سرطان تیروئید
سرطان تیروئید زمانی ایجاد می‌شود که DNA سلول‌های تیروئید دچار تغییر (جهش) شود. این تغییرات به سلول‌ها فرمان می‌دهند که سریع رشد کنند و تکثیر شوند، و تجمع این سلول‌ها توده‌ای به نام تومور می‌سازد. در بیشتر موارد، مشخص نیست چه چیزی باعث این تغییرات می‌شود.
با این‌حال، عوامل زیر می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند:
- جنسیت: سرطان تیروئید در زنان حدود 3 برابر مردان دیده می‌شود.
- قرارگرفتن در معرض پرتو: به‌ویژه پرتودرمانی سر و گردن در دوران کودکی
- سابقه‌ی خانوادگی: سابقه‌ی سرطان تیروئید در خانواده
- برخی سندرم‌های ژنتیکی ارثی: این سندرم‌ها به‌ویژه با نوع مدولاری مرتبط هستند.
- چاقی
- دریافت کم ید
وجود این علائم الزاما به معنای سرطان نیست؛ بیشتر توده‌های گردن خوش‌خیم هستند. اما بررسی آن‌ها توسط پزشک ضروری است.
علائم اولیه سرطان تیروئید
بیشتر سرطان‌های تیروئید در مراحل اولیه هیچ علائمی ندارند و گاهی بطور اتفاقی، هنگام تصویربرداری به دلیلی دیگر کشف می‌شوند. اولین نشانه معمولا یک توده‌ی بدون درد در گردن است. با رشد سرطان، علائم زیر ممکن است ظاهر شوند:
- توده یا برجستگی در گردن که از روی پوست لمس می‌شود.
- احساس تنگ شدن یقه‌ی لباس
- گرفتگی یا تغییر صدا که به مرور بیشتر می‌شود.
- دشواری در بلع
- تورم غدد لنفاوی گردن
- درد در گردن و گلو
داشتن یک عامل خطر به معنای ابتلا نیست، و نبودِ عوامل خطر هم ابتلا را به‌طور کامل رد نمی‌کند. همان‌طور که گفته شد، بیشتر ندول‌های تیروئید خوش‌خیم هستند. با این‌حال، بررسی پزشکی برای اطمینان ضروری است.
علائمتان را جدی بگیرید.
توده‌ای در گردن حس می‌کنید یا صدایتان مدتی است گرفته؟ با ابزار تحلیل علائم چمه، علائم خود را وارد کنید و راهنمایی اولیه دریافت کنید. رایگان و در چند دقیقه
طول عمر افراد مبتلا به سرطان تیروئید چقدر است؟
سرطان تیروئید یکی از بهترین پیش‌آگهی‌ها را درمیان انواع سرطان دارد. براساس تحقیقات انجام شده، بیش از 90 درصد بیماران در مراحلی تشخیص داده می‌شوند که نتیجه‌ی درمان بسیار خوب است و حتی گسترش به غدد لنفاوی گردن، تاثیر کمی بر بقا دارد.
نوع سرطان نیز مهم است. در انواع پاپیلاری و فولیکولار، میزان بقا حتی در صورت گسترش بیماری بسیار خوب است. در مقابل، در نوع مدولاری پیشرفته کمتر از نیمی از بیماران زنده می‌مانند و نوع نادر آناپلاستیک با کاهش طول عمر همراه است.
توجه شود که این آمار از گروه‌های بزرگ بیماران به دست آمده و نمی‌تواند سرنوشت یک فرد مشخص را پیش‌بینی کند. پزشک معالج بر اساس نوع و مرحله‌ی بیماری، تصویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد.
روش‌های تشخیص سرطان تیروئید
تشخیص سرطان تیروئید معمولا شامل مراحل زیر است:
- معاینه فیزیکی گردن: پزشک گردن را برای وجود توده بررسی می‌کند و درباره‌ی عوامل خطر، مانند سابقه‌ی پرتودرمانی یا سابقه‌ی خانوادگی، سوال می‌پرسد.
- • آزمایش خون (TSH و هورمون‌های تیروئید): عملکرد تیروئید را نشان می‌دهد؛ هرچند سرطان تیروئید معمولا عملکرد هورمونی غده را تغییر نمی‌دهد.
- • سونوگرافی تیروئید: ظاهر ندول در سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند احتمال سرطانی بودن آن را بسنجد. رسوب‌های ریز کلسیم و حاشیه‌ی نامنظم، از نشانه‌های احتمال بیشتر بدخیمی هستند. غدد لنفاوی گردن نیز با سونوگرافی بررسی می‌شوند.
- • نمونه‌برداری با سوزن ظریف (FNA): پزشک با هدایت سونوگرافی، سوزنی نازک را وارد ندول می‌کند و چند سلول برای بررسی زیر میکروسکوپ برمی‌دارد.
- • سایر تصویربرداری‌ها: سی‌تی‌اسکن، MRI و اسکن ید رادیواکتیو برای بررسی گسترش سرطان به خارج از تیروئید استفاده می‌شوند.
- • آزمایش ژنتیک: در سرطان مدولاری، برای بررسی ژن‌های ارثی توصیه می‌شود.
نتیجه‌ی نمونه‌برداری همیشه قطعی نیست. در برخی موارد، به‌ویژه در نوع فولیکولار، جواب «نامشخص» است و پزشک ممکن است تکرار نمونه‌برداری، آزمایش‌های مولکولی یا جراحی برای برداشتن ندول و بررسی آن را پیشنهاد کند.
مرحله بندی سرطان تیروئید
پس از تشخیص، پزشک مرحله‌ی سرطان را با عددی از ۱ تا ۴ مشخص می‌کند. عدد پایین‌تر معمولا یعنی سرطان محدود به تیروئید است و به درمان بهتر پاسخ می‌دهد؛ عدد بالاتر یعنی سرطان به خارج از تیروئید گسترش یافته است. مرحله‌بندی در انواع مختلف سرطان تیروئید متفاوت است و در انواع تمایزیافته، سن بیمار نیز در آن نقش دارد.
آیا در خانه می‌توان سرطان تیروئید را تشخیص داد؟
خیر. فرد می‌تواند متوجه توده‌ای در گردن خود شود، اما تشخیص سرطان تیروئید فقط با معاینه‌ی پزشک، سونوگرافی و نمونه‌برداری ممکن است.
روش‌های درمان سرطان تیروئید
درمان به نوع و مرحله‌ی سرطان، وضعیت سلامت عمومی و ترجیح خود فرد بستگی دارد و توسط تیم پزشکی تعیین می‌شود. روش‌های اصلی عبارت‌اند از:
- تحت نظر گرفتن: سرطان‌های پاپیلاری بسیار کوچک، خطر کمی برای رشد یا گسترش دارند و ممکن است درمان فوری لازم نداشته باشند. در این حالت، پزشک با آزمایش خون و سونوگرافی گردن، یک یا دو بار در سال، وضعیت را پایش می‌کند.
- جراحی: رایج‌ترین روش درمان است. بسته به نوع و اندازه‌ی سرطان، ممکن است تمام یا بیشتر غده (تیروئیدکتومی) یا نیمی از آن (لوبکتومی) برداشته شود. اگر سرطان به غدد لنفاوی گردن رسیده باشد، آن‌ها نیز برداشته می‌شوند.
- هورمون‌درمانی: پس از برداشتن کامل تیروئید، فرد باید قرص هورمون تیروئید مصرف کند تا کمبود هورمون جبران شود. در سرطان‌های تهاجمی‌تر، دوز بالاتر این دارو با پایین نگه داشتن TSH، به جلوگیری از رشد سلول‌های سرطانی کمک می‌کند.
- ید رادیواکتیو: پس از جراحی، برای از بین بردن سلول‌های باقی‌مانده‌ی تیروئید و سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. این روش بیشتر در انواع تمایزیافته کاربرد دارد و در انواع مدولاری و آناپلاستیک معمولا استفاده نمی‌شود.
- درمان سرطان‌های پیشرفته: در سرطان‌های تهاجمی یا پیشرفته، از داروهای هدفمند، پرتودرمانی و در موارد محدود شیمی‌درمانی استفاده می‌شود.
جراحی تیروئید مانند هر جراحی دیگری، خطر خونریزی و عفونت دارد. همچنین ممکن است به غدد پاراتیروئید (که کلسیم خون را تنظیم می‌کنند) یا عصب تارهای صوتی آسیب برسد که به افت کلسیم یا گرفتگی صدا منجر می‌شود. مشکلات عصب تارهای صوتی با درمان بهتر یا برطرف می‌شوند.
پیگیری و عود
پس از پایان درمان، پیگیری منظم اهمیت دارد. پزشک معمولا یک یا دو بار در سال و به مدت چند سال، با معاینه‌ی گردن، آزمایش خون (از جمله تیروگلوبولین) و سونوگرافی، وضعیت را پایش می‌کند.
بیشتر سرطان‌های تیروئید عود نمی‌کنند؛ برای نمونه، حدود ۲ مورد از هر ۱۰ مورد سرطان پاپیلاری برمی‌گردد. عود در صورت بروز، معمولا در ۵ سال اول پس از تشخیص دیده می‌شود و اغلب قابل‌درمان است. به همین دلیل، علائمی مانند توده‌ی جدید در گردن، درد گردن، دشواری بلع یا گرفتگی صدا را به پزشک اطلاع دهید.
هشدار پزشکی
این مقاله جنبه آموزشی داشته و جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست.
تشخیص و درمان سرطان تیروئید باید توسط تیم پزشکی متخصص انجام شود و هیچ روش خانگی یا غیرعلمی جایگزین آن نمی‌شود.
در صورت داشتن هر یک از علائم زیر، حتما و به موقع به پزشک مراجعه کنید:
- توده یا برجستگی در گردن
- گرفتگی صدا که به مرور بیشتر می‌شود.
- دشواری در بلع
- تورم غدد لنفاوی گردن
اگر تورم گردن به‌سرعت بیشتر می‌شود و با دشواری در نفس کشیدن یا بلع همراه است، فورا به اورژانس ۱۱۵ مراجعه کنید.
چشم‌انداز سرطان تیروئید
بیشتر افراد مبتلا به سرطان تیروئید، پس از درمان به زندگی عادی بازمی‌گردند و بیماری در حالت خاموشی باقی می‌ماند. اگر تیروئید برداشته شده باشد، مصرف روزانه‌ی قرص هورمون تیروئید بخشی از زندگی فرد خواهد بود و وقتی دوز مناسب پیدا شود، معمولا عارضه‌ای ندارد.
مراجعه‌های دوره‌ای تا چند سال ادامه دارد؛ این پیگیری‌ها نشانه‌ی بد بودن اوضاع نیست، بلکه راهی برای کشف زودهنگام عود احتمالی است که در بیشتر موارد قابل‌درمان است.
حتی در مواردی که درمان، سرطان را به‌طور کامل از بین نمی‌برد، تیم پزشکی می‌تواند برنامه‌ای برای کنترل بیماری و حفظ کیفیت زندگی تنظیم کند.