بیماریفوق تخصص گوارش
پولیپ روده، علائم، انواع و درمان آن
پولیپ روده، توده‌ی کوچکی از سلول‌هاست که روی پوشش داخلی روده‌ی بزرگ تشکیل می‌شود و شایع‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید. کمتر از ۱٪ از تمام پولیپ‌ها واقعا به سرطان تبدیل می‌شوند، و همین موضوع باعث می‌شود پولیپ روده کاملا قابل‌مدیریت باشد. در این مقاله به انواع پولیپ روده، علائم و علل آن، روش‌های تشخیص با کولونوسکوپی، و مراقبت پس از برداشتن آن می‌پردازیم. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با پولیپ روده تشخیص داده شده‌اید یا نگران علائمی مانند خون در مدفوع هستید، این مقاله برای شما مفید خواهد بود. تیم چمه در راستای افزایش آگاهی عمومی، این مطلب را تهیه کرده است.
- ۸ دقیقه مطالعه
- به‌روزرسانی 3 آبان 1405
این مقاله توسط پزشک مجموعه بازبینی و تایید شده است
پولیپ روده چیست؟
پولیپ روده، توده‌ی کوچکی از سلول‌هاست که روی پوشش داخلی روده‌ی بزرگ تشکیل می‌شود. معمولا این پولیپ‌ها بی‌خطر هستند، اما برخی از آن‌ها با گذشت زمان ممکن است به سرطان روده‌ی بزرگ تبدیل شوند. تقریبا تمام موارد سرطان روده‌ی بزرگ، از یک پولیپ آغاز می‌شوند.
از نظر ظاهری، پولیپ‌ها دارای شکل‌های متفاوتی دارند؛ برخی مانند یک قارچ کوچک بوده و دارای سر و یک ساقه هستند. برخی دیگر بدون ساقه بوده و به شکل یک برجستگی صاف روی دیواره‌ی روده دیده می‌شوند. تفاوت ظاهری پولیپ بی اهمیت بوده و نوع بافت آن بسیار مهم است.
با توجه به اینکه پولیپ روده معمولا بدون علامت است، انجام غربالگری‌های منظم اهمیت زیادی دارد. پولیپ‌هایی که در مراحل اولیه شناسایی می‌شوند، معمولا به سادگی و بطور کامل قابل برداشتن هستند.
میزان شیوع پولیپ روده
پولیپ روده، بیماری‌ای شایع بوده و با افزایش سن، شیوع آن بیشتر می‌شود. با توجه به آمار بدست آمده، حدود یک پنجم بزرگسالان و حدود نیمی از افراد بالای 50 سال، دارای پولیپ روده هستند. حتی حدود 6% کودکان نیز به این پولیپ دچار هستند. این آمار نشان‌دهنده این است که پولیپ روده بسیار شایع است.
همه افراد، فارغ از جنسیت یا نژاد، در معرض خطر پولیپ روده و سرطان روده هستند. اما طبق برخی مطالعات، مردان کمی بیشتر از زنان به پولیپ روده مبتلا می‌شوند.
اکثر پولیپ‌ها از نظر تئوری پتانسیل سرطانی شدن دارند اما تعداد بسیار کمی از آن‌ها واقعا به این مرحله می‌رسند. مثلا، از میان پولیپ‌های آدنوماتوز که شایع‌ترین نوع پیش‌سرطانی هستند، تنها حدود 5 درصد در نهایت بدخیم می‌شوند. و در بدترین حالت، یک پولیپ طی 10 سال، حدود 8% احتمال سرطانی شدن دارد.
بنابراین غربالگری منظم، پیش از رسیدن به مرحله سرطانی شدن، بسیار اهمیت دارد.
انواع پولیپ روده
پزشکان پولیپ‌های روده را بر اساس پتانسیل سرطانی شدن، به دو دسته کلی تقسیم می‌کنند: بی‌خطر و پیش سرطانی.
پولیپ‌های بی‌خطر
- پولیپ‌های هایپرپلاستیک: شایع‌ترین نوع بی‌خطر و بیشتر در قسمت پایین روده دیده می‌شود، معمولا کوچک بوده و تقریبا هیچ‌گاه سرطانی نمی‌شود.
- پولیپ التهابی: این نوع پولیپ در افراد مبتلا به بیماری‌های التهابی روده مانند کرون یا کولیت اولسراتیو، دیده می‌شود. نشانه‌ی التهاب طولانی‌مدت روده است ممکن است ریسک سرطانی شدن را افزایش دهد.
پولیپ‌های پیش‌سرطانی
- آدنوم توبولار: شایع‌ترین نوع آدنوم که کمترین ریسک سرطانی شدن را دارد.
- آدنوم توبولوویلوس: ترکیبی از دو نوع دیگر و رسک متوسطی دارد.
- آدنوم ویلوس: کمترین میزان شیوع. بیش‌ترین احتمال سرطانی شدن به‌خصوص در اندازه‌های بزرگ
- ضایعه‌ی سراتد بدون ساقه: این پولیپ صاف بوده و معمولا در سمت راست روده هستند و تشخیص آن حین کولونوسکوپی دشوارتر است.
- آدنوم سراتد سنتی: نوعی نادر که معمولا در سمت چپ روده دیده می‌شود و همیشه برداشته می‌شود و به وضوع پیش سرطانی است.
علائم شایع در پولیپ روده
معمولا افراد مبتلا به پولیپ روده فاقد علامت هستند و به همین دلیل، غربالگری منظم اهمیت بسیار زیادی دارد. باید توجه کرد که تا زمانی که علائم ظاهر شوند، معمولا پولیپ به مرحله‌ی پیشرفته‌تر رسیده و یا به سرطان تبدیل شده است.
در موارد نادر، پولیپ‌های بزرگتر ممکن است علائم زیر را ایجاد کنند:
- خون در مدفوع: ممکن است بصورت رگه‌های قرمز و یا خونریزی‌های شدیدتر به صورت مدفوع سیاه و قیری‌رنگ مشاهده شود.
- کم‌خونی فقر آهن: ممکن است خونریزی خفیف باشد تا حدی که در مدفوع مشاهده نشود اما در طول زمان باعث کم‌خونی و علائمی مانند خستگی و ضعف می‌شود.
- تغییر در عادت اجابت مزاج: اسهال یا یبوستی که بیش از یک هفته ادامه داشته باشد.
- مخاط در مدفوع به مقدار زیاد
- درد شکمی: ممکن است بخشی از روده را مسدود کرده و باعث گرفتگی و درد شوند. در پولیپ‌های بسیار بزرگ این اتفاق می‌افتد.
علائمتان را جدی بگیرید.
خون در مدفوع یا تغییر در عادات اجابت مزاج دارید؟ با ابزار تحلیل علائم چمه، علائم خود را وارد کنید و راهنمایی اولیه دریافت کنید. رایگان و در چند دقیقه
علل و عوامل خطر در ایجاد پولیپ روده
پولیپ روده معمولا علت دقیق و مشخصی ندارد. این پولیپ‌ها زمانی تشکیل می‌شوند که فرآیند طبیعی رشد و ترمیم سلول‌های روده دچار اختلال شود. یعنی به‌جای جایگزینی منظم سلول‌های قدیمی، بدن سلول‌های اضافی تولید می‌کند که روی هم انباشته شده و پولیپ را می‌سازند.
عوامل خطر
- افزایش سن: اکثر افراد مبتلا، بالای 45 ساله هستند.
- بیماری‌های التهابی روده: ابتلا به کرون یا کولیت اولسراتیو، خطر کلی سرطان روده را افزایش می‌دهد.
- سابقه‌ی خانوادگی
- سابقه‌ی شخصی پولیپ
- سیگار کشیدن و مصرف زیاد الکل
- دیابت: خطر ابتلا به پولیپ را تا 50% افزایش می‌دهد.
- چاقی، کم‌تحرکی و تغذیه‌ی ناسالم
- زمینه‌ی ژنتیکی نادر و برخی سندرم‌های ارثی
روش‌های تشخیصی برای پولیپ روده
کولونوسکوپی
برای تشخیص پولیپ‌های روده، بهترین روش تشخیصی، کولونوسکوپی است. این روش برخلاف بسیاری از آزمایش‌های تصویربرداری دیگر، می‌توان در صورت مشاهده و شناسایی پولیپ، در همان جلسه پولیپ را بردارند.
سایر روش‌ها
بعلت اینکه کولونوسکوپی نیاز به آمادگی و معمولا بی‌هوشی دارد، پزشکان معمولا ابتدا از روش‌های ساده‌تری استفاده می‌کنند:
- آزمایش مدفوع: برای بررسی وجود خون پنهان یا تغییرات DNA در مدفوع
- سیگموئیدوسکوپی: بررسی بخش پایین روده
- کولونوسکوپی مجازی: کم‌تهاجمی‌تر از کولونوسکوپی است اما نمی‌توان پولیپ را با این روش برداشت.
پس از تشخیص پولیپ، پزشک پولیپ را برداشته و نمونه‌برداری می‌کند. این نمونه برای بررسی دقیق به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده شده تا نوع پولیپ و وجود احتمالی سلول‌های سرطانی مشخص شود.
مسیر درمانی
روش استاندارد درمان پولیپ روده، برداشتن آن در کولونوسکوپی است. ممکن است برخی پولیپ‌های کاملا بی‌خطر، پولیپ‌های غیرنئوپلاستیک، نیازی به برداشتن نداشته‌باشند.
پولیپکتومی
پولیپکتومی اصلی روش درمان و برداشتن پولیپ است که در حین کولونوسکوپی، پولیپ را بر می‌دارند. پولیپ‌های کوچک با ابزاری شبیه پنس و پولیپ‌های بزرگتر با یک حلقه‌ی سیمی مخصوص گاهی همراه با جریان الکتریکی برای جلوگیری از خونریزی، برداشته می‌شوند.
جراحی
در موارد نادر که پولیپ‌ها بیش از حد بزرگ شده و یا برداشتنشان حین کولونوسکوپی ایمن نیست، معمولا با جراحی این پولیپ‌ها برداشته می‌شوند. همچنین در موارد بسیار نادر، مانند سندرم‌های ژنتیکی خاص، ممکن است برداشتن کامل روده‌ی بزرگ لازم شود.
پیگیری پس از برداشتن پولیپ
برداشتن پولیپ‌های پیش‌سرطانی، خطر ابتلا به سرطان روده را تا ۸۰٪ کاهش می‌دهد؛ اما چون احتمال بازگشت پولیپ در آینده وجود دارد، پزشک بر اساس تعداد و نوع پولیپ‌های برداشته‌شده، زمان‌بندی کولونوسکوپی بعدی را مشخص می‌کند؛ این بازه معمولا بین یک تا ده سال متغیر است.
پولیپ روده در کودکان
پولیپ روده در کودکان هم دیده می‌شود اما شیوع آن نسبت به بزرگسالان بسیار کمتر است. طبق آمار گرفته شده، حدود 6% کودکان به پولیپ روده مبتلا می‌شوند.
شایع‌ترین نوع پولیپ در کودکان، پولیپ نوجوانی نام دارد. این پولیپ به سن کودکان اشاره دارد و نه بیماری ژنتیکی خاص. این نوع پولیپ روده، معمولا بین سنین 1 تا 7 دیده می‌شود.
هنگامی که این پولیپ بصورت تکی و منفرد باشد، خوش‌خیم بوده و ممکن است بدون نیاز به درمان، بهبود یابد.
در صورتیکه تعداد پولیپ‌ها در یک کودک زیاد باشد، این موضوع می‌تواند نشانه‌ی یک زمینه‌ی ژنتیکی نادرتر باشد که خطر سرطان را افزایش می‌دهد.
هشدار پزشکی
این مقاله برای افزایش آگاهی نوشته شده و جایگزین پزشک نیست.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر مراجعه به پزشک توصیه می‌شود:
- خون در مدفوع یا مدفوع سیاه و قیری‌رنگ
- تغییر در عادت اجابت مزاج (اسهال یا یبوست) که بیش از یک هفته ادامه داشته باشد.
- علائم کم‌خونی
- کاهش وزن بی‌دلیل
- درد یا گرفتگی مداوم شکم
در صورت مشاهده‌ی خونریزی مقعدی، بدون تاخیر با پزشک تماس بگیرید.
به تاخیر انداختن مراجعه یا غربالگری، می‌تواند بر روند تشخیص زودهنگام تاثیر بگذارد.
چشم‌انداز پولیپ روده
کمتر از 1% پولیپ‌های روده واقعا به سرطان تبدیل شده که با برداشتن به موقع آن‌ها، این ریسک حتی پایین‌تر هم می‌آید.
در موارد نادری که پولیپ برداشته‌شده حاوی سلول‌های سرطانی باشد، پیش‌آگهی به میزان زیادی به این بستگی دارد که آیا این سلول‌ها فقط محدود به خود پولیپ بوده‌اند یا به لایه‌های عمیق‌تر روده نفوذ کرده‌اند؛ در حالت اول، پیش‌آگهی معمولا بسیار خوب است.
از آنجا که احتمال بازگشت پولیپ در آینده وجود دارد، پیگیری منظم و انجام کولونوسکوپی‌های دوره‌ای طبق برنامه‌ای که پزشک تعیین می‌کند، بهترین راه برای اطمینان از سلامت بلندمدت روده است.