علائمفوق تخصص غدد
تاثیر تیروئید بر قاعدگی و باروری زنان
تیروئید به دلیل تولید هورمون‌های تیروئید، در تنظیم چرخه‌ی ماهانه قاعدگی در زنان نقش دارد. بنابراین، کم‌کاری یا پرکاری تیروئید، می‌تواند بر شدت و نظم پریودی تاثیر گذاشته و حتی در قطع شدن چند ماهه و باردار شدن در زنان موثر باشد. با این‌حال، بیماری تیروئید با آزمایش خون قابل تشخیص است و می‌توان علت را پیدا و درمان را شروع کنید. در این مقاله به تاثیر کم‌کاری و پرکاری تیروئید بر قاعدگی، ارتباط تیروئید با پریود نامنظم، باروری، دوره‌ی پس از زایمان و یائسگی می‌پردازیم. اگر شما یا یکی از اطرافیانتان درگیر اختلالات تیروئید یا به‌هم ریختگی پریود هستید، این مقاله برای شما مفید خواهد بود. تیم چمه در راستای افزایش آگاهی عمومی، این مطلب را تهیه کرده است.
- ۸ دقیقه مطالعه
- به‌روزرسانی 6 آبان 1405
این مقاله توسط پزشک مجموعه بازبینی و تایید شده است
اختلالات تیروئید چگونه بر قاعدگی اثر می‌گذارد؟
در چرخه قاعدگی، زنجیره‌ای از هورمون‌های ترشح شده از اندام‌های متفاوت نقش دارند: با فرمان مغز، تخمدان‌ها هورمون‌های استروژن و پروژسترون را تولید و ترشح می‌کنند. تیروئید نیز با تاثیر TSH ترشح شده از هیپوفیز در مغز، هورمون تولید می‌کند که بر قاعدگی موثر است. بنابراین وقتی هورمون تیروئید خیلی زیاد یا خیلی کم باشد، تعادل هورمون‌هایی که تخمک‌گذاری و پریود را کنترل می‌کنند، به هم می‌خورد.
بیماری تیروئید در زنان شایع‌تر از مردان است؛ به صورتیکه از هر 8 زن، یک نفر در طول زندگی دچار مشکل تیروئید می‌شوند. این اختلالات، می‌تواند پریود را به‌هم زده، بارداری را سخت‌تر کرده و حتی در دوران بارداری، در صورتیکه که این بیماری‌ها بدون درمان باقی‌مانده باشند، باعث ایجاد خطر برای مادر و جنین شوند.
آیا تیروئید سالم هم با هورمون‌های زنانه ارتباط دارد؟
با توجه به تحقیقات انجام شده، بله. البته با توجه به پژوهش‌ها و آمار موجود، عملکرد تیروئید بر سطح هورمون‌های پروژسترون و استروژن موثر هستند. البته این رابطه بصورت علت و معلولی نیست و فقط تاثیرگذاری آن‌ها را نشان می‌دهد.
تاثیر کم‌کاری تیروئید بر قاعدگی
شناخته‌شده ترین تاثیر کم‌کاری تیروئید بر پریود، خونریزی بیش از حد معمول در این دوران است. البته موارد دیگری نیز از کم‌کاری تیروئید تاثیر گرفته‌اند: عقب افتادن پریود، پریود زود به زود، پریود طولانی‌تر از یک هفته و قطع قاعدگی برای چند ماه.
چرا کم‌کاری تیروئید باعث خونریزی شدید قاعدگی می‌شود؟
محتمل‌ترین توضیح برای این حالت، انجام نشدن تخمک‌گذاری است. در چرخه‌ای که تخمک آزاد نمی‌شود، اثر استروژن بر رحم می‌تواند به خونریزی زیاد بینجامد. کمبود برخی عوامل انعقاد خون و بالا رفتن پرولاکتین (هورمون شیرسازی در زنان)، هم می‌تواند در خونریزی شدید در دوران قاعدگی، نقش داشته باشند.
تاثیر پرکاری تیروئید بر قاعدگی
در پرکاری تیروئید، غده تیروئید بیش از نیاز بدن هورمون تولید و ترشح می‌کند و باعث افزایش متابولیسم بدن می‌شود. براساس منابع معتبر، پریودهای سبک‌تر و کمتر از حد معمول را یکی از علائم پرکاری می‌دانند. عقب افتادن پریود شایع‌ترین تغییر معرفی شده و پس از آن قطع قاعدگی و پریود زودبه‌زود قرار دارند.
توجه شود که تشخیص دقیق بیماری تیروئید و اختلالات قاعدگی حتما باید توسط پزشک انجام شود.
علائم نشان‌دهننده اختلالات تیروئید
همراهی تغییر پریود با سایر علائم در زنان، احتمال نقش تیروئید را بالا می‌برد. در ادامه علائم اختلالات تیروئید موثر بر قاعدگی را نام می‌بریم:
علائم کم‌کاری تیروئید
- خستگی شدید
- احساس سرما
- افزایش وزن بدون پرخوری
- پوست و موی خشک
- خلق افسرده
- خونریزی قاعدگی بیشتر از معمول
علائم پرکاری تیروئید
- کاهش وزن با وجود خوردن غذای کافی
- تپش قلب
- اضطراب
- بی‌خوابی
- لرزش دست‌ها
- تعریق زیاد
- پریودهای کمتر و سبک‌تر از معمول
علائمتان را جدی بگیرید.
پریودتان نامنظم، سنگین یا عقب افتاده و همزمان خستگی، تغییر وزن یا تپش قلب دارید؟ با ابزار تحلیل علائم چمه، علائم خود را وارد کنید و راهنمایی اولیه دریافت کنید. رایگان و در چند دقیقه
آیا تیروئید باعث ناباروری می‌شود؟
اختلالات تیروئید شامل پرکاری و کم‌کاری تیروئید، می‌توانند در باردار شدن تاثیر گذاشته و آن را سخت‌تر کنند، چون تخمک‌گذاری را مختل می‌کنند.
اگر قصد بارداری دارید، بررسی تیروئید پیش از بارداری و در طول آن اهمیت ویژه‌ای دارد. هورمون تیروئید برای رشد مغز جنین لازم است. کم‌کاری و پرکاری درمان نشده در بارداری خطر مشکلاتی مانند سقط، مسمومیت بارداری (پره‌اکلامپسی) و وزن کم نوزاد را بالا می‌برد.
تیروئید پس از زایمان و در یائسگی
بیماری‌های تیروئید در زایمان و حتی در یائسگی نیز بسیار موثر هستند.
تیروئیدیت پس از زایمان چیست؟
تیروئیدیت پس از زایمان یعنی التهاب تیروئید بعد از تولد نوزاد. حدود 5 تا ۱۰ درصد زنان به آن دچار می‌شوند، اما اغلب تشخیص داده نمی‌شود؛ چون خستگی و بدخلقی آن شبیه غم پس از زایمان است. معمولا ۱ تا 6 ماه پس از زایمان با دوره‌ای شبیه پرکاری شروع می‌شود و سپس به دوره‌ای شبیه کم‌کاری می‌رسد.
در بیشتر زنان، تیروئید طی ۱۲ تا ۱۸ ماه پس از شروع علائم به حالت طبیعی برمی‌گردد. با این حال، سابقه‌ی این وضعیت خطر کم‌کاری دائمی تیروئید را در ۵ تا ۱۰ سال بعد بالا می‌برد.
تیروئید و یائسگی چه ارتباطی دارند؟
تیروئید در دوره‌ی پس از زایمان و یائسگی هم اهمیت دارد.
- شباهت علائم تیروئید و یائسگی. همچنین کم‌کاری تیروئید پس از یائسگی شایع‌تر است.
- یائسگی زودرس: اگر علت بیماری تیروئید حمله‌ی سیستم ایمنی باشد، تخمدان‌ها هم ممکن است درگیر شوند و یائسگی پیش از 40 سالگی رخ دهد.
- سلامت استخوان: پرکاری تیروئید خطر پوکی استخوان را بالا می‌برد و این خطر در زنان یائسه بیشتر است.
چه زمانی به آزمایش تیروئید نیاز است؟
برای تشخیص اختلالات تیروئید، پزشک ابتدا سابقه‌ی بیماری شما را پرسیده، علائم شما را بررسی می‌کند و گردن را نیز معاینه می‌کند. سپس بر اساس این ارزیابی‌ها آزمایش خون می‌نویسد:
- آزمایش TSH: هورمونی که به تیروئید فرمان ساخت هورمون می‌دهد که مقدار آن در خون نشان‌دهنده کم‌کاری یا پرکاری تیروئید است.
- آزمایش T3و T4: اگر TSH غیرطبیعی باشد، پزشک ممکن است خود هورمون‌های تیروئید را هم بسنجد.
توصیه می‌شود در زنانی که با خونریزی غیرطبیعی رحم مراجعه می‌کنند، کار تیروئید هم بررسی شود. در مقابل، آزمایش غربالگری برای بیشتر زنان بدون علامت توصیه نمی‌شود. اگر سابقه‌ی مشکل تیروئید، جراحی یا پرتودرمانی در ناحیه‌ی تیروئید، گواتر، کم‌خونی یا دیابت نوع یک دارید، درباره‌ی آزمایش با پزشک صحبت کنید.
درمان اختلال قاعدگی ناشی از تیروئید
در صورتیکه مشکلات قاعدگی در اثر اختلالات تیروئید بوجود آمده باشند، درمان نیز در راستای درمان این بیماری‌ها صورت می‌گیرد.
- کم‌کاری تیروئید: با قرص هورمون تیروئید درمان می‌شود که به احتمال زیاد باید تا پایان عمر مصرف شود و اگر طبق دستور پزشک خورده شود، بسیار ایمن است.
- پرکاری تیروئید: بسته به علت، با داروهای ضدتیروئید، بتابلاکر (برای آرام کردن ضربان قلب)، ید رادیواکتیو یا جراحی درمان می‌شود. دو روش آخر اغلب به کم‌کاری دائمی تیروئید می‌انجامند.
هشدار پزشکی
این مقاله صرفا جنبه آموزشی داشته و جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست.
پریود نامنظم علت‌های گوناگون دارد و بدون آزمایش نمی‌توان آن را به تیروئید نسبت داد. توجه شود که داروهای تیروئید را خودسرانه شروع، کم و زیاد و یا قطع نکنید.
در صورت بدتر شدن ناگهانی و شدید علائم پرکاری تیروئید، به‌ویژه در بارداری، فورا به اورژانس 115 مراجعه کنید؛ این حالت می‌تواند نشانه‌ی عارضه‌ای به نام طوفان تیروئید باشد.
اگر پریودتان چند ماه قطع شده، خونریزی بسیار سنگین است یا بیش از یک هفته طول می‌کشد، پریود نامنظم با علائم تیروئید همراه است یا با وجود تلاش باردار نمی‌شوید، حتما به پزشک مراجعه کنید.
چشم‌انداز تیروئید و قاعدگی
اگر آزمایش‌ها نشان‌دهنده تاثیرگذاری تیروئید در بی‌نظمی قاعدگی شما دارد، اولین قدم برای بهبود، پیگیری تشخیص علت و درمان آن بیماری است.
پیشنهاد می‌شود در طول دوره درمان زمان چرخه قاعدگی خود را پیگیری و ثبت کنید. این کار در کنار نتیجه‌ی آزمایشات، تصویر دقیق‌تری را به پزشک می‌دهد.
اگر به سن یائسگی نزدیک می‌شوید، علائم تازه را خودبه‌خود به پای یائسگی نگذارید و از پزشک بخواهید تیروئید را هم در نظر بگیرد.