بیماریفوق تخصص گوارش
آشنایی با بیماریهای التهابی روده (IBD)
بیماریهای التهابی روده (IBD)، گروهی از بیماریهای مزمن هستند که باعث التهاب طولانی‌مدت در دستگاه گوارش می‌شوند. کرون و کولیت اولسراتیو، دو نوع اصلی از این دسته بیماری‌ها هستند. با اینکه بیماریهای التهابی روده معمولا با سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) اشتباه گرفته می‌شوند، این دو متفاوت بوده و نیاز به تشخیص افتراقی دارند. در این مقاله به تفاوت کرون و کولیت اولسراتیو، تفاوت IBS و IBD و علائم مشترکشان می‌پردازیم. اگر شما یا یکی از اطرافیانتان با علائمی مانند اسهال مزمن، خون در مدفوع یا درد شکمی مکرر مواجه هستید، این مقاله برای شما مفید خواهد بود. تیم چمه در راستای افزایش آگاهی عمومی، این مطلب را تهیه کرده است.
- ۴ دقیقه مطالعه
- به‌روزرسانی 3 آبان 1405
این مقاله توسط پزشک مجموعه بازبینی و تایید شده است
IBD و انواع بیماریهای التهابی روده
بیماریهای التهابی روده (IBD)، شامل بیماریهای مزمن التهابی در دستگاه گوارش هستند. در این بیماری‌ها، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول‌های سالم روده حمله کرده و باعث آسیب و التهاب در این اندام‌ها می‌شوند.
اصلی‌ترین تفاوت IBD با بسیاری از مشکلات گوارشی دیگر این است که بیماریهای التهابی روده، بیماری ساختاری هستند، به این معنی که آسیب واقعی و قابل مشاهده‌ای در بافت روده وجود دارد.
مانند بسیاری از بیماریهای خودایمنی دیگر، IBD هم دارای الگوی دوره‌ای است: دوره‌های عود (علائم شدت می‌گیرند) و دوره‌های بهبودی (علائم کاهش یافته یا از بین می‌روند). شدت این بیماری از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت است.
بیماریهای التهابی روده شامل بیماری کرون و کولیت اولسراتیو هستند. با اینکه هر دو بیماری از مکانیزمی مشابه سرچشمه می‌گیرند (حمله‌ی نادرست سیستم ایمنی به روده) اما تفاوت‌هایی در محل و نحوه‌ی درگیری دارند.
| ویژگی | بیماری کرون | کولیت اولسراتیو |
|---|---|---|
| محل درگیری | هر بخشی از دستگاه گوارش از دهان تا مقعد | فقط روده بزرگ و رکتوم |
| عمق التهاب | تمام لایه‌های دیواره‌ی روده | فقط لایه داخلی دیواره روده |
| الگوی درگیری | ناپیوسته (بخش‌های سالم بین نواحی ملتهب وجود دارد. | پیوسته، از رکتوم به بالا گسترش می‌‌یابد. |
بنابراین می‌توان خلاصه گفت، کرون معمولا انتهای روده کوچک و ابتدای روده‌ی بزرگ را درگیر می‌کند، اما التهاب در بیماری کولیت اولسراتیو، همیشه از رکتوم شروع شده و ممکن است تا کل روده‌ی بزرگ گسترش یابد.
علاوه بر این دو نوع اصلی، نوع سوم و کمتر شناخته شده‌ای هم به نام کولیت میکروسکوپی وجود دارد که باعث اسهال آبکی و مزمن (بدون خون) می‌شود. ویژگی منحصر به فرد این بیماری، این است که حین کولونوسکوپی، ظاهر روده طبیعی به نظر می‌رسد و تشخیص آن فقط با نمونه برداری زیر میکروسکوپ ممکن است.
تفاوت IBD و IBS
همانطور که اشاره شد، بیماریهای التهابی روده و سندرم روده تحریک‌پذیر ممکن است علائم مشابهی داشته باشند، اما دو بیماری متفاوت هستند و برای درمان مناسب، حتما نیاز است که تشخیص افتراقی داده شود.
| ویژگی | IBD | IBS |
|---|---|---|
| نوع بیماری | ساختاری (آسیب فیزیکی واقعی و قابل مشاهده) | عملکردی (بدون آسیب فیزیکی و قابل مشاهده) |
| التهاب | دارد | ندارد |
| خطر سرطان روده | افزایش یافته | افزایش نمی‌یابد |
| علائم خارج از گوارش | ممکن است (مفاصل، پوست و چشم) | معمولا وجود ندارد. |
IBD و IBS ممکن است بصورت همزمان در یک فرد وجود داشته باشد؛ برخی افراد مبتلا به IBD، حتی در دوران بهبودی کامل بیماری، همچنان علائمی شبیه IBS، مانند نفخ یا تغییر اجابت مزاج، را تجربه کنند. در چنین مواردی، آزمایش‌هایی مانند کلپروتکتین مدفوع، به پزشک برای تشخیص افتراقی این دو بیماری، کمک می‌کند.
تفاوت IBD و سلیاک چیست؟
علاوه بر IBS، بیماری سلیاک نیز ممکن است با بیماریهای التهابی روده اشتباه گرفته شوند. این دو بیماری هردو مرتبط با سیستم ایمنی بدن بوده و می‌توانند مانع جذب کامل مواد مغذی توسط بدن شوند.
با این‌حال تفاوت‌هایی هم دارند: سلیاک با مصرف گلوتن فعال می‌شود و آسیب آن معمولا محدود به پوشش داخلی روده‌ی کوچک است، اما در بیماریهای التهابی روده، آسیب عمیق‌تر بوده و در بخش‌های مختلفی از دستگاه گوارش ایجاد می‌شود.
با این‌حال، ابتلای همزمان به هر دو بیماری، ممکن است. پس اگر علائم شما با وجود رعایت رژیم بدون گلوتن هم برطرف نشد، ممکن است پزشک بررسی احتمال IBD را هم پیشنهاد دهد.
علائم مشترک در بین بیماریهای التهابی روده
بسته به نوع، محل و شدت التهاب، علائم ظاهر شده بر اثر التهاب روده، متفاوت است. اما شایع‌ترین علائم مشترک بین هر دو نوع شامل موارد زیر هستند:
- اسهال (اغلب مزمن)
- درد و گرفتگی شکم
- کاهش اشتها و کاهش وزن بی‌دلیل
- خستگی مفرط
مانند بسیاری از بیماریهای خودایمنی دیگر، این علائم هم به صورت دوره‌ای بروز می‌کنند: دوره‌های عود و دوره‌های بهبودی
برای اطلاعات کامل‌تر درباره علائم اختصاصی هرکدام، از جمله علائم خارج از دستگاه گوارش، به مقالات تخصصی بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، مراجعه کنید.
علائمتان را جدی بگیرید.
اسهال مزمن، خون در مدفوع یا درد شکمی مکرر دارید؟ با ابزار تحلیل علائم چمه، علائم خود را وارد کرده و راهنمایی اولیه دریافت کنید. رایگان و در چند دقیقه
هشدار پزشکی
این مقاله برای افزایش آگاهی نوشته شده و جایگزین پزشک نیست.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فورا به پزشک یا اورژانس 115 مراجعه کنید:
- اسهال شدیدی که متوقف نمی‌شود یا همراه با علائم کم‌آبی بدن است.
- درد شدید و مداوم شکم
- تب بالا همراه با لرز
- خونریزی شدید مقعدی
به تاخیر انداختن مراجعه در صورت وجود این علائم می‌تواند بر روند تشخیص و درمان تاثیر بگذارد.
چشم‌انداز بیماریهای التهابی روده
برای بیماریهای التهابی روده، درمان قطعی وجود ندارد. اما با درمان مناسب، اکثر افراد مبتلا می‌توانند دوره‌های بهبودی طولانی‌مدت را تجربه کرده و زندگی کامل و فعالی داشته باشند.
پیش‌آگهی به نوع بیماری، محل و شدت درگیری و پیگیری منظم پزشکی بستگی دارند. البته بین این دو نوع اصلی، کولیت اولسراتیو، در مواردی که دارو کافی نباشد، حتی با جراحی قابل درمان است، اما بیماری کرون معمولا پس از جراحی هم امکان بازگشت دارد.
برای اطلاعات کامل‌تر درباره‌ی پیش‌آگهی هر کدام، به مقالات بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، مراجعه کنید.