تخصص
رژیم غذایی مناسب هر بیماری تیروئید: بایدها و نبایدها
رژیم غذایی تیروئید، مجموعه عادت‌های غذایی است که به کار غده‌ی تیروئید و بر اثرگذاری بهتر داروی آن کمک می‌کند. با این‌حال، هیچ رژیمی به تنهایی کم‌کاری یا پرکاری تیروئید را درمان نمی‌کند. در این مقاله به نقش ید، سلنیوم، غذاهایی که جذب قرص هورمون تیروئید را کم می‌کند، می‌پردازیم. اگر شما یا یکی از اطرافیانتان بیماری تیروئید دارید و نمی‌دانید بایدها و نبایدهای رژیم غذایی شما چیست، این مقاله برای شما مفید خواهد بود. تیم چمه در راستای افزایش آگاهی عمومی، این مطلب را تهیه کرده است.
- ۹ دقیقه مطالعه
- به‌روزرسانی 5 آبان 1405
این مقاله توسط پزشک مجموعه بازبینی و تایید شده است
آیا رژیم غذایی تیروئید را درمان می‌کند؟
رژیم غذایی به تنهایی نمی‌تواند درمان بیماری‌های تیروئید را انجام دهد، بلکه می‌تواند تاثیر درمان را در این افراد، بیشتر کند. تغذیه سالم می‌تواند باعث موارد زیر شود:
- رساندن ید کافی: تیروئید بدون ید نمی‌تواند هورمون بسازد.
- کمک به جذب دارو: برخی غذاها و مکمل‌ها جذب قرص هورمون تیروئید را کم می‌کنند.
- پرهیز از مصرف ید زیاد: مقدار زیاد ید هم می‌تواند تیروئید را به‌هم بریزد.
توصیه‌های غذایی کم‌کاری و پرکاری با هم فرق دارند؛ اگر هنوز نمی‌دانید کدام را دارید، اول مقاله‌ی آزمایش تیروئید را بخوانید.
تاثیرات ید و تیروئید بر بدن
ید ماده‌ای معدنی است که باید از طریق مواد خوراکی وارد بدن شود. این ماده، در تولید هورمون‌های تیروئید نقش دارد. اگر ماه‌ها ید کافی به بدن نرسد، غده‌ی تیروئید برای جبران بزرگ می‌شود (گواتر) و ممکن است کم‌کاری تیروئید ایجاد شود.
با این‌حال، جذب زیاد ید نیز می‌تواند باعث ایجاد پرکاری تیروئید شود و همچنین طبق برخی تحقیقات، افزایش بیش از حد ید نیز از طرفی ممکن است کم‌کاری تیروئید ایجاد کند. بنابراین مصرف میزان مناسب ید بر سلامت و عملکرد غده‌ی تیروئید بسیار موثر است.
روزانه چقدر ید لازم داریم و از کجا بگیریم؟
طبق منابع معتبر، نیاز روزانه به ید در گروه‌های مختلف متفاوت است:
| گروه | نیاز روزانه به ید |
|---|---|
| زنان و مردان 14 سال به بالا | 150 میکروگرم |
| زنان باردار | 220 میکروگرم |
| زنان شیرده | 290 میکروگرم |
نمک یددار اصلی‌ترین منبع ید است؛ یک‌چهارم قاشق چای‌خوری آن حدود ۷۸ میکروگرم ید دارد. ماهی دریایی مثل کاد (حدود ۸۵ گرم آن ۱۴۶ میکروگرم)، شیر (یک لیوان حدود ۸۴ میکروگرم) و تخم‌مرغ (یک عدد حدود ۳۱ میکروگرم) هم ید دارند. در کشورهایی که نمک یددار رایج است، بیماری‌های ناشی از کمبود ید تقریبا از بین رفته است؛ پس اگر غذای متعادلی می‌خورید، به ید اضافه نیاز ندارید.
مصرف مکمل‌های ید و جلبک دریایی
جلبک‌هایی مثل کلپ و دالس مقدار بسیار زیادی ید دارند؛ چند گرم از آن‌ها می‌تواند چندین برابر نیاز روزانه ید به بدن برساند. از آنجا که بسیاری از غذاها از قبل با ید غنی شده‌اند، مکمل ید و جلبک توصیه نمی‌شود: ید اضافه مشکل تیروئید را حل نمی‌کند و در کسانی که داروی ضدتیروئید می‌خورند، حتی می‌تواند کم‌کاری ایجاد کند.
در صورتیکه احساس می‌کنید با مشکل کمبود ید مواجه هستید، بهتر است با پزشک مشورت کنید و سپس میزان ید دریافتی را بیشتر کنید.
تغذیه در کم‌کاری تیروئید
در بیماری‌هایی مانند هاشیموتو که فرد مبتلا با کم‌کاری تیروئید مواجه است، درمان اصلی، مصرف قرص هورمون تیروئید است. در این شرایط، تغذیه با دو هدف انجام می‌شود: غذای سالم و متعادل، و کمک به جذب درست هورمون.
نقش سلنیوم
سلنیوم ماده‌ای معدنی است که در ساخت و فعال شدن هورمون تیروئید نقش دارد و به کار سالم غده کمک می‌کند. بهترین راه دریافت آن غذا است: ماهی تن (حدود ۸۵ گرم آن ۹۲ میکروگرم)، میگو (۴۲ میکروگرم)، بوقلمون (۲۶ میکروگرم)، مرغ (۲۲ میکروگرم) و تخم‌مرغ (یک عدد ۱۵ میکروگرم). مغز برزیلی سرشار از سلنیوم است؛ ۶ تا ۸ عدد آن ۵۴۴ میکروگرم دارد، پس چند عدد در روز کافی است.
مصرف سویا، فیبر، آهن و کلسیم چه زمانی باشد؟
قرص هورمون تیروئید باید با معده‌ی خالی خورده شود، چون برخی غذاها و مکمل‌ها جذب آن را کم می‌کنند. این‌ها را چند ساعت قبل یا بعد از قرص مصرف کنید، نه همزمان با آن:
- سویا: محصولات سویا (مثل توفو، شیر سویا، سس سویا و ادامامه) جذب قرص را کم می‌کنند. نیازی به حذف سویا نیست؛ فقط چند ساعت از قرص فاصله بگیرد. اگر ید کافی می‌خورید، سویا به خودی خود کم‌کاری ایجاد نمی‌کند.
- فیبر زیاد: رژیم خیلی پرفیبر می‌تواند جلوی جذب دارو را بگیرد. اگر معمولا غذای پرفیبر می‌خورید، به پزشک بگویید تا دوز را با آن تنظیم کند.
- مکمل آهن و مولتی ویتامین آهن‌دار: همزمان با قرص تیروئید نخورید.
- مکمل کلسیم و داروهای ضداسید: ضداسیدهای حاوی آلومینیوم، منیزیم یا کلسیم هم جذب را کم می‌کنند.
- گردو و آرد سویا: همزمان با قرص تیروئید مصرف نشود.
قهوه و گلوتن
درباره‌ی قهوه و کافئین توصیه‌ی قطعی وجود ندارد. قاعده‌ی کلی همان است: قرص با معده‌ی خالی خورده شود و چیز دیگری همزمان با آن نخورید و ننوشید؛ قهوه‌ی صبح را به بعد از آن موکول کنید.
درباره‌ی گلوتن، رژیم بدون گلوتن برای کم‌کاری تیروئید به‌تنهایی لازم نیست. فقط اگر سلیاک یا حساسیت به گلوتن دارید، کم کردن گلوتن می‌تواند به سلامت کلی و جذب دارو کمک کند.
علائمتان را جدی بگیرید.
با وجود مصرف قرص، هنوز خسته‌اید، وزن می‌گیرید یا تپش قلب دارید؟ با ابزار تحلیل علائم چمه، علائم خود را وارد کرده و راهنمایی اولیه دریافت کنید. رایگان و در چند دقیقه
غذاهای مضر برای تیروئید
جدول زیر شامل توصیه‌های غذایی برای افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید است:
| بخورید | با احتیاط | بپرهیزید |
|---|---|---|
| ماهی دریایی، لبنیات و تخم‌مرغ (منبع ید و سلنیوم) | سویا: با فاصله چند ساعت از مصرف قرص | مکمل ید و جلبک (کلپ، دالس) |
| نمک یددار به اندازه معمول | سبزی‌های خانواده‌ی کلم: پخته آزاد، خام زیاد محدود | کاساوا (مانیوک): مواد آن تولید هورمون را کم می‌کند. |
| میوه، سبزی، غلات کامل و پروتئین کم‌چرب | مکمل آهن، کلسیم و ضداسیدها: همزمان با قرص نه | مکمل ال‌تیروزین: در کنار قرص، هورمون را زیاد می‌کند. |
| مغز برزیلی در حد چند عدد | غذاهای خیلی پرفیبر و گردو: دور از قرص | مکمل بیوتین از یک هفته قبل از آزمایش تیروئید |
مکمل بیوتین (رایج در محصولات مو و ناخن) روی خود هورمون‌ها اثر ندارد، اما نتیجه‌ی آزمایش تیروئید را به‌هم می‌ریزد. دست‌کم یک هفته قبل از آزمایش آن را قطع کنید.
تغذیه در پرکاری تیروئید
در پرکاری تیروئید از جمله بیماری گریوز، تیروئید بیش از حد هورمون می‌سازد.درمان اصلی، داروهای ضدتیروئید، ید درمانی یا جراحی است و با شروع درمان، علائم معمولا بهتر می‌شود. تغذیه در اینجا نقش کمکی دارد: جلوگیری از ید اضافه و جبران انرژی‌ای که بدن با سرعت می‌سوزاند.
در پرکاری تیروئید چرا باید ید را کم کرد؟
ممکن است پزشک، همراه با درمان دارویی، از شما بخواهد ید غذایتان را کم کنید، چون ید زیاد پرکاری را بدتر می‌کند. مهمترین منابع ید پنهان این‌ها هستند:
- جلبک‌های دریایی: کلپ، دالس و انواع دیگر جلبک مقدار زیادی ید دارند.
- شربت سرفه: برخی شربت‌های سرفه ید دارند.
- مولتی ویتامین: بسیاری از مولتی‌ویتامین‌ها ید دارند؛ برچسب را بخوانید و با پزشک مشورت کنید.
رژیم کم‌ید چیست؟
رژیم کم‌ید رژیمی موقت است که فقط پزشک، در شرایط خاص مثل آمادگی برای ید درمانی، تجویز می‌کند. آن را خودسرانه شروع نکنید؛ فهرست غذاهای مجاز و مدت آن را پزشک یا کارشناس تغذیه می‌دهد.
استخوان و وزن در پرکاری تیروئید
پرکاری درمان‌نشده استخوان را ضعیف می‌کند و وزن را پایین می‌آورد. برای استخوان‌ها، درباره‌ی نیاز به کلسیم و ویتامین D از پزشک بپرسید و مکمل را خودسرانه شروع نکنید. برای وزن، تا زمانی که درمان اثر کند، وعده‌های کافی با پروتئین و کالری مناسب بخورید. ورزش منظم برای تقویت عضلات و سلامت قلب توصیه می‌شود و سیگار نکشید، چون سیگار با بیماری چشمی تیروئید در گریوز مرتبط است.
هشدار پزشکی
این مقاله صرفا جنبه‌ی آموزشی داشته و جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست.
هیچ غذا یا مکملی جای داروی تیروئید را نمی‌گیرد؛ دارو را بدون نظر پزشک قطع یا کم نکنید و پیش از شروع هر مکمل و یا رژیم غذایی خاص، با پزشک خود مشورت کنید.
اگر با وجود مصرف دارو، علائم کم‌کاری یا پرکاری ادامه دارد یا برگشته‌اند، یا پس از مصرف مکمل تپش قلب یا لرزش پیدا کرده‌اید، حتما به پزشک مراجعه کنید.
چشم‌انداز رژیم غذایی تیروئید
با درمان دارویی و غذای متعادل، بیشتر افراد مبتلا به کم‌کاری یا پرکاری تیروئید زندگی عادی دارند. تغذیه در این مسیر یک کمک است و نه جایگزین درمان اصلی.
در کم‌کاری تیروئید، مهمترین عادت روزانه ساده است: قرص با معده‌ی خالی، و سویا، آهن، کلسیم و ضداسید چند ساعت دورتر. همین نظم کوچک، اثر دارو را پایدار نگه می‌دارد.
در پرکاری تیروئید، کم کردن ید پنهان و ترک سیگار دو قدم عملی هستند. هر تغییر بزرگ در رژیم غذایی را با پزشک یا کارشناس تغذیه هماهنگ کنید.